۱.صفحه یی برای شعر

۲.جلسه های شعر فرهنگسرای کودک

برای اطلاع از توضیحات بیشتر در وبلاگ آقای پاشا روی نشانی زیر کلیک کنید:

http://pasha45.blogfa.com/

به نقل از هفته نامه ی «کتاب هفته» ، شماره ی 206 ، شنبه 16 آبان 1388 ، ص15

فرم و محتوا جاي همديگر را تنگ نمي‌كنند

«ويرگول‌ها به كنار!...» در گفت‌وگو با آفاق شوهاني

گفت و گو از : سجاد صاحبان زند

آفاق شوهاني سرودن را از اوايل دهه 70 شروع كرد، اما نخستين كتاب وی در سال 1376 با عنوان «تنهاتر از آغاز» منتشر شد. او را از جمله شاعران دهه هفتادي مي‌دانند كه به فرم و زبان، بيش از ساير مقوله‌ها بها مي‌دهند، با اين همه شوهاني چه در كارهاي اوليه‌اش و چه در آخرين كتابش، هرگز محتوا و شاعرانگي را فداي بازي‌هاي زباني و ساختارگرايي نكرده است. او در شعرهايش، علاوه بر توجه به مسائل روز، نگاهي به متون كهن و عرفاني نيز دارد و اين سبب شده تا كارش از سطح فراتر رود. شوهاني در کارنامه اش،علاوه بر كتابي كه نامش ذكر شد، آثاري چون «در اين 9 در سيزده» و «من در اين شعر آفاق شوهاني تويي» را دارد. او به تازگي كتاب «ويرگول‌ها به كنار!‌ آمدنم آمده «تو» ببيند» را منتشر كرده كه بهانه‌اي است براي انجام اين گفت‌وگو. وي معتقد است كه هيچ‌يك از عناصر شعري، جاي ديگري را تنگ نمي‌كند و به طور مثال، پرداختن به مسائل ساختار و فرمي سبب نمي‌شود تا شاعر خود را از بيان مسائل اجتماعي، سياسي ، تاريخي و حتي گاه عاطفي به دور ببيند.

شما دو دغدغه در شعرهايتان داريد كه يكي به مسائل زباني و ديگري به مسائل اجتماعي مرتبط مي‌شود؛ با اين توصيف كه توجه به متون كهن و عرفاني نيز اين دو مقوله را پوشش مي‌دهد. كدام يك از اين دو مورد، از اولويت بيشتري برايتان برخوردار است؟

هيچ‌يك از عناصر شعر، خواه عناصر مضموني و خواه عناصر ساختاري جاي ديگري را تنگ نمي‌كند و توجه به يكي از اين موارد، دال بر توجه نداشتن به ساير عناصر نيست. زيرا شعر يك پاكت خالي نيست كه اگر حجم معيني از كالا را در آن ريختيم، ديگر جايي براي كالاهاي ديگر نداشته باشد. بلكه حجم اين مقادير در شعر،‌ در حوزه كيفيت قابل تعريف است. پس ممكن است شاعري به زبان توجه داشته باشد، به گفت‌وگو با زبان بپردازد و شعر او سمت و سوي اجتماعي، سياسي يا تاريخي داشته باشد. عكس اين قضيه هم صادق است. ممكن است شاعري به زبان، گفت‌وگو با زبان در شعر و ريزه‌كاري‌هايي از اين دست توجه نكند، اما مسائل تاريخي، سياسي و اجتماعي در كارش وجود داشته باشد. توضيح اين مساله نيز ضروري است كه مضمون در شعر، بر خلاف نثر متكي به خود نيست و با حضور مخاطب تكميل مي‌شود. به همين دليل است كه علم تاويل يا هرمنوتيك به وجود آمده است. پس از اين رو بايد بگوييم كه شعر يك مضمون از پيش آماده و واحد ندارد و نمي‌توان شعري را به يكي از مسائل اجتماعي يا تاريخي، محدود كرد. اگر ما با اثري خارج از حيطه شعر روبه‌رو باشيم، مي‌توان اين مسائل را به آنها انتساب داد، اما مطمئنم كه در مورد شعر چنين نيست.